Sino ang Bayani: Pagsubok sa Identidad ng Pilipino


Sino ba talaga ang dapat nating kilalaning bayani? Bakit tanging Pilipinas lang ang may pambansang bayani na hindi isang rebolusyonaryo? Ilan lamang ito sa mga tanong ng ating mga kababayan. Pero, teka, sino nga ba talaga?

rizal-bonifacio

Jose Rizal, edukado, manggagamot, nakarating sa iba’t ibang bansa, ang angkan ay maikaklasipika sa mga Principalia, at higit sa lahat, isang Repormista.

Andres Bonifacio, walang pormal na edukasyon, ilustrado (enlightened), mensahero/clerk ng isang internasyunal na kumpanya, lider ng katipunan, at higit sa lahat, isang rebolusyonaryo.

Malaki ang agwat ng dalawa pagdating sa estado ng buhay. Isang nakagagaan sa buhay, isang hindi. Sino sa dalawa? Si ka-Andres o si Lolo Pepe? Upang masagot ito, kailangan muna nating alamin ang konsepto ng isang bayani at ano ang implikasyon nito sa sarili nating identidad.

Bayani. Nagmula sa salitang ugat na bayan. Ano ang bayan? Maaring ito ay ang pagkakaisa ng puso ng mga tao sa isang tiyak na lugar na pinaninirahan nito. Ibig sabihin, ang bayan ay hindi lamang sa heyograpikal at pisikal na aspeto nakatuon, kundi pati na rin mismo sa emosyonal na kaugnay rito. Samakatwid, hindi maituturing na bayan ang isang heyograpikal na konsepto ng bayan kung walang pagkakabit o pagkakaisa ng mga damdamin ng tao sa lugar.

Isa nanamang salita ang naisilang na nanggaling sa salitang ugat– ang Makabayan. Ang “makabayan” ay isang taong may pagmamahal sa ideyal na konsepto ng bayan. Ibig sabihin, silang mga may pagmamahal at emosyonal na ugnayan para sa bayan.

Ang isang kolektibong pagkilos na hangad ang makatulang sa kapwa o sa mismong bayan ay ipinapakita sa isang salita na nanggaling rin sa salitang ugat na “bayan”– Ang bayanihan. Ang bayanihan ay isang kolektibong pagkilos upang matugunan ang kailangan ng kapwa o ng bayan. Dito rin nagmula ang espirito ng “bolunterismo”.

Balikan natin ang pinakatapik ng artikulong ito. Bonifacio ba o Rizal? Base sa mga depinisyon na ating ibinigay, maari natin itong mapagugnay sa isa’t isa. Ang dalawang Martir na ating binanggit ay may iisang bayan, may personal na pagkakaugnay sa sarili at sa bayan. May emosyonal na nadarama para sa bayan, at may iisang sitwasyon na nagpadama sa kanila na kailangan sila ng bayan. Nagkaroon sila ng iisang hangarin– Ang mawala ang pagkaalipin ng bayan sa dayuhan. Kumilos sila sa sari-sarili nilang istratehiya at diskarte. Bumuo ng grupo laban sa mapangaping dayuhan. Si Rizal, La Liga Filipina, at si Bonifacio, ang Katipunan. Ang mga grupong ito na tinatag ng dalawa au kumilos ng kolektibo laban sa mapangapi. Samakatwid, sila’y nagpalaganap ng konseptong bayanihan. Base sa depinisyon sa itaas, ano naman ang tawag sa ganitong klase ng mga tao na nagbuwis ng buhay, ipinagpalit ang kasiyahan sa piling ng pamilya’t anak, asawa’t mahal sa buhay para lamang sa bayan (at para mabuo ang konsepto ng bayan)? Sila’y tinatawag na mga bayani ng bayan. Samakatwid, silang dalawa ay maituturing na bayani.

Ano’ng kaso ngayon? Malinaw na ang konsepto nito sa atin nang dumating ang mga imperyalista at dinumihan ang malinis nating pananaw. Nagtalaga sila ng iisang bayani na atin lamang na dadakilain tuwing araw ng selebrasyon. Dahil sa ganitong konsepto ng mga imperyalista, nagsalita ang iba na nauwi sa hindi matapus-tapos na debate, na nagresulta naman sa pagkalito ng ating mga kababayan na agad naman nating kinapaguran at kinalimutan. Nasaan ang pagkapilipino natin? Nasaan ang ating identidad? Wala na, naroon na lamang sa mga dayuhang produktong atin namang walang sawang tinatangkilik. Bakit ganito?

Sa aking palagay, hindi dapat na magtalaga tayo ng iisa lamang na bayani na ating gugunitain tuwing araw ng pagkamatay o pinapagaralan lamang kung kailangan ng kurso. Kung sasabihin ng iba na Pilipinas lamang ang may higit sa isa ang pambansang bayani, mas maigi pa nga siguro ito kesa naman iisa lamang ngunit hindi naman isanasapuso. Sa tingin ko, kailangang pagpantay-pantayin ang mga bayaning karapat-dapat na ipantay kay Rizal. Sa ngalan ng pagkabuo ng konsepto ng bayani sa bawat puso’t diwa ng mga taong makabayan.

bawat_Pilipino_bayani_by_o9marti

Ano sa Tingin nyo?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s